Het vakgebied wordt steeds breder
Van één QHSE-professional wordt tegenwoordig kennis verwacht over een groot aantal onderwerpen. Denk aan kwaliteit, arbeidsveiligheid, milieu, compliance, duurzaamheid, informatiebeveiliging en verschillende normen en wettelijke verplichtingen. Tegelijkertijd volgen ontwikkelingen elkaar steeds sneller op. Daardoor wordt het steeds moeilijker om alle benodigde kennis bij één persoon onder te brengen. Voor een organisatie is het dan ook niet realistisch om te verwachten dat de QHSE-manager op ieder onderwerp de inhoudelijk specialist is.
Een belangrijkere vraag wordt daarom: Hoe zorgen we ervoor dat de juiste kennis en verantwoordelijkheid op de juiste plek binnen de organisatie aanwezig zijn?
Daarmee verandert ook de bijdrage van de QHSE-manager. Niet alle kennis hoeft centraal bij QHSE te liggen. De QHSE-manager helpt juist om kennis te organiseren, verantwoordelijkheden duidelijk te maken en verschillende disciplines bij elkaar te brengen.
Van zelf oplossen naar anderen ondersteunen
Inhoudelijke deskundigheid blijft daarbij belangrijk. Een QHSE-manager moet voldoende kennis hebben van relevante normen, systemen en risico’s om de organisatie goed te kunnen adviseren. Maar kennis alleen is niet genoeg. In veel organisaties ontstaat juist behoefte aan iemand die collega’s helpt om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Dat vraagt om andere vaardigheden naast vakinhoudelijke expertise.
Denk bijvoorbeeld aan:
- goed kunnen luisteren en doorvragen;
- afdelingen en disciplines met elkaar verbinden;
- draagvlak creëren voor veranderingen;
- management en medewerkers adviseren;
- kritische vragen stellen;
- verantwoordelijkheid op de juiste plek beleggen;
- verbeteringen begeleiden en bewaken.
De QHSE-manager wordt daarmee minder degene die ieder probleem zelf oplost en meer degene die ervoor zorgt dat de organisatie problemen structureel kan voorkomen en oplossen.
Kwaliteit en veiligheid zijn niet alleen van QHSE
Een herkenbare situatie binnen veel organisaties: er vindt een incident plaats en QHSE wordt ingeschakeld. Er komt een audit aan en iedereen kijkt naar QHSE. Nieuwe wetgeving? Ook die komt automatisch bij de QHSE-afdeling terecht. Dat lijkt logisch, maar brengt ook een risico met zich mee. Wanneer kwaliteit, veiligheid en milieu voornamelijk bij één afdeling of functionaris worden neergelegd, kan binnen de rest van de organisatie het idee ontstaan dat QHSE hiervoor verantwoordelijk is. Terwijl juist in de dagelijkse operatie veel bepalende keuzes worden gemaakt.
Leidinggevenden bepalen hoe werkzaamheden worden georganiseerd. Medewerkers zien waar risico’s ontstaan. Proceseigenaren weten waar afwijkingen of verbetermogelijkheden zitten. Structurele verbetering ontstaat daarom pas wanneer verantwoordelijkheid breder wordt gedragen.
Eigenaarschap organiseren is misschien wel de belangrijkste opdracht
Voor veel QHSE-professionals zit daar een belangrijke uitdaging. Zelf een procedure aanpassen is vaak sneller dan ervoor zorgen dat een afdeling haar eigen proces verbetert. Zelf een probleem oplossen is soms eenvoudiger dan collega’s begeleiden bij het vinden van een structurele oplossing. Toch levert die tweede aanpak op langere termijn meer op.
Wanneer medewerkers en leidinggevenden zelf verantwoordelijkheid nemen voor kwaliteit, veiligheid en verbetering, worden QHSE-onderwerpen onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. De QHSE-manager kan vervolgens ondersteunen, adviseren, toetsen en waar nodig bijsturen. Dat vraagt om een andere manier van werken. Minder overnemen en meer begeleiden.
Systemen blijven belangrijk, maar de praktijk bepaalt het resultaat
Managementsystemen, procedures en audits blijven noodzakelijk om processen beheersbaar en aantoonbaar te maken. Een goed ingericht systeem betekent echter niet automatisch dat medewerkers in de praktijk ook op de gewenste manier werken. Daarom krijgen onderwerpen als leiderschap, bewustwording, gedrag, betrokkenheid en continu verbeteren steeds meer aandacht binnen organisaties.
De vraag is niet alleen of een procedure bestaat, maar ook:
- kennen medewerkers de afspraken?
- begrijpen zij waarom deze belangrijk zijn?
- passen zij deze daadwerkelijk toe?
- worden problemen tijdig gesignaleerd?
- wordt er iets met verbeterpunten gedaan?
Juist op dat punt komen systeem en organisatiecultuur bij elkaar.
De QHSE-manager als aanjager van verbetering
De ontwikkeling van het QHSE-vak betekent dus niet dat vakinhoudelijke kennis verdwijnt. Die blijft noodzakelijk. Wel verandert de manier waarop die kennis wordt ingezet. Een effectieve QHSE-manager combineert inhoudelijke deskundigheid met het vermogen om mensen en afdelingen in beweging te krijgen. Niet door alle verantwoordelijkheid naar zich toe te trekken, maar door ervoor te zorgen dat kwaliteit, veiligheid en verbetering onderdeel worden van de organisatie zelf. De centrale vraag wordt daarmee steeds minder: Wie binnen onze organisatie is verantwoordelijk voor QHSE? En steeds vaker: Hoe zorgen we ervoor dat kwaliteit, veiligheid en continu verbeteren onderdeel zijn van ieders dagelijkse werk? Voor de QHSE-manager ligt juist daar een belangrijke toegevoegde waarde: overzicht houden, verbinden, adviseren en de organisatie helpen om structureel te verbeteren.
Wilt u binnen uw organisatie meer eigenaarschap creëren voor kwaliteit, veiligheid en continu verbeteren? Nieuwhuis Consult ondersteunt organisaties bij het versterken van QHSE in de praktijk. Van analyse en advies tot begeleiding bij implementatie en verbetering. Neem gerust eens contact met ons op!