De Safety Culture Ladder (SCL) is verplicht bij aanbestedingen in specifieke sectoren en situaties, met name bij projecten boven een bepaalde financiële drempel (meestal vanaf €100.000). Deze veiligheidscertificering is een harde eis geworden bij grote infrastructurele projecten van Rijkswaterstaat, projecten van ProRail, aanbestedingen van diverse gemeenten en provincies, en bij netbeheerders zoals Stedin en Enexis. Voor organisaties die nog niet SCL-gecertificeerd zijn, bestaan er alternatieven zoals SCL Light of een Approved Self Assessment. De verplichting is het directe gevolg van de ‘Governancecode Veiligheid in de Bouw’, waarmee grote opdrachtgevers gezamenlijk hebben besloten de Safety Culture Ladder toe te passen in hun aanbestedingsprocedures.
Wat is de Safety Culture Ladder en waar wordt deze toegepast?
De Safety Culture Ladder (SCL) is een certificeringsmethode die de veiligheidscultuur binnen organisaties meet, beoordeelt en verbetert. Het model kent vijf treden, waarbij elke hogere trede staat voor een meer ontwikkelde en geïntegreerde veiligheidscultuur. Trede 1 vertegenwoordigt een minimaal veiligheidsbewustzijn, terwijl trede 5 staat voor een geavanceerde veiligheidscultuur waar veiligheid volledig is geïntegreerd in alle bedrijfsprocessen.
De SCL wordt inmiddels in diverse sectoren toegepast, met name in branches waar veiligheidsrisico’s prominent aanwezig zijn. Dit betreft onder andere:
- Bouw- en infrasector
- Energiesector
- Petrochemische industrie
- Spoorwegsector
- Industriële dienstverlening
De veiligheidsladder toetst zes bedrijfsaspecten: leiderschap en betrokkenheid, beleid en strategie, organisatie en opdrachtnemers, werkplek en procedures, afwijkingen en communicatie, en tot slot audits en statistieken. U kunt meer lezen over de bedrijfsaspecten en het certificeringsproces om een volledig beeld te krijgen van wat de Safety Culture Ladder inhoudt.
Wanneer is SCL certificering verplicht bij aanbestedingen?
De verplichting tot SCL certificering bij aanbestedingen verschilt per sector en type project. Een belangrijk keerpunt was de invoering van de Governancecode Veiligheid in de Bouw, ook bekend als de ‘Goverwelle statement’. Hiermee hebben grote opdrachtgevers in de bouwsector gezamenlijk afgesproken om de Safety Culture Ladder toe te passen in hun aanbestedingen.
Momenteel is SCL certificering verplicht bij de volgende typen aanbestedingen:
- Grote infrastructurele projecten van Rijkswaterstaat
- Projecten van ProRail
- Aanbestedingen van diverse grote gemeenten en provincies
- Projecten van netbeheerders zoals Stedin, Alliander en Enexis
- Grote bouwprojecten van woningcorporaties en projectontwikkelaars
Het is belangrijk te weten dat de verplichting vaak afhankelijk is van de contractwaarde. Bij projecten boven een bepaalde financiële drempel (meestal vanaf €100.000) wordt SCL certificering steeds vaker als voorwaarde gesteld. Voor projecten met hoge risico’s kan deze eis gelden ongeacht de contractwaarde.
Welke alternatieven bestaan er voor volledige certificering?
Niet elke organisatie is direct in staat om een volledig SCL certificeringstraject te doorlopen. Gelukkig zijn er alternatieve opties die in sommige aanbestedingen worden geaccepteerd:
- SCL Light: Een lichtere variant van de certificering, waarbij een externe auditor een beoordeling geeft maar geen volledige certificering wordt afgegeven. Deze variant is vaak voldoende voor kleinere opdrachten of als opstap naar volledige certificering.
- SCL Approved Self Assessment: Een zelfevaluatie die door een erkende instantie wordt goedgekeurd. Dit biedt inzicht in uw huidige veiligheidsniveau en kan bij sommige aanbestedingen volstaan.
- Statement of Experience: Een verklaring waarin u aantoont dat u bezig bent met het verbeteren van uw veiligheidscultuur, ondersteund door concrete voorbeelden en acties.
- VCA certificering: In sommige gevallen wordt VCA certificering nog geaccepteerd als alternatief, vooral voor specifieke werkzaamheden of kleinere opdrachten.
Het is altijd raadzaam om vooraf bij de opdrachtgever te informeren welke alternatieven worden geaccepteerd voor de specifieke aanbesteding waaraan u wilt deelnemen.
Veelvoorkomende uitdagingen bij het behalen van SCL certificering
Organisaties die het SCL certificeringstraject doorlopen, stuiten regelmatig op diverse obstakels. De meest voorkomende uitdagingen zijn:
- Cultuurverandering: Het veranderen van een organisatiecultuur naar een proactieve veiligheidscultuur kost tijd en vraagt om betrokkenheid van alle niveaus binnen de organisatie.
- Documentatie en bewijsvoering: Het kunnen aantonen dat veiligheidsprocedures daadwerkelijk worden nageleefd en dat veiligheid leeft binnen de organisatie.
- Betrokkenheid van management: Het zichtbaar maken van leiderschap en commitment vanuit de directie is cruciaal maar niet altijd vanzelfsprekend.
- Werkdruk versus veiligheid: Het balanceren van efficiëntie en productiviteit met veiligheidsoverwegingen in dagelijkse besluitvorming.
- Ketenverantwoordelijkheid: Het waarborgen dat ook onderaannemers en leveranciers voldoen aan de vereiste veiligheidsnormen.
Stappenplan voor succesvolle implementatie en certificering
Om het SCL certificeringstraject succesvol te doorlopen, is een gestructureerde aanpak essentieel. Hieronder vindt u een praktisch stappenplan:
- Nulmeting: Begin met een objectieve analyse van uw huidige veiligheidscultuur. Dit geeft inzicht in de huidige stand van zaken ten opzichte van de eisen van de Veiligheidsladder.
- Plan van aanpak: Ontwikkel op basis van de nulmeting een concreet plan met acties, verantwoordelijken en deadlines.
- Bewustwording creëren: Zorg dat alle medewerkers begrijpen waarom veiligheid belangrijk is en wat hun rol hierin is.
- Implementatie van processen: Integreer veiligheidsprocedures in dagelijkse werkzaamheden en zorg voor consistente toepassing.
- Monitoring en bijsturing: Volg de voortgang, verzamel feedback en stuur bij waar nodig.
- Pre-audit: Voer een interne audit uit om te controleren of u klaar bent voor de officiële certificering.
- Certificeringsaudit: De officiële audit door een erkende instantie die leidt tot certificering.
Het traject naar SCL certificering is niet alleen waardevol voor het winnen van aanbestedingen, maar draagt ook substantieel bij aan een veiligere werkomgeving. Bij Nieuwhuis Consult helpen wij organisaties met een praktische aanpak om dit traject succesvol te doorlopen, zodat u niet alleen aan de eisen voldoet maar ook daadwerkelijk een veiligere organisatie wordt.