Nieuwe RI&E-Toetsingscriteria: Wat je als werkgever moet weten

Sinds 1 juli 2022 gelden er vernieuwde criteria voor het opstellen én toetsen van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Deze wijzigingen zijn bedoeld om de kwaliteit en effectiviteit van de RI&E te verbeteren. In dit artikel lichten we de belangrijkste veranderingen toe en wat dit betekent voor werkgevers, preventiemedewerkers en arboprofessionals.

Wanneer is toetsing van de RI&E niet verplicht?

Er zijn twee situaties waarin toetsing niet nodig is:

1. Bij een bedrijf met maximaal 40 uur arbeid per week (opgeteld over alle medewerkers). In dat geval is een RI&E zelfs niet verplicht.

2. Bij maximaal 25 medewerkers én gebruik van een erkend branche-RI&E-instrument. Let op: het gaat hier om het aantal medewerkers, niet om FTE’s. Door de nieuwe toetscriteria zijn sommige branche-RI&E’s mogelijk verouderd en moeten zij worden aangepast.

In alle andere gevallen: toetsing verplicht

Voor organisaties die niet onder bovenstaande uitzonderingen vallen, is toetsing verplicht – ook als de RI&E is uitgevoerd door een gecertificeerde arbokerndeskundige (AKD). In dat geval volstaat een verwijzing naar de toetscriteria, mits hiermee aantoonbaar rekening is gehouden. Het Plan van Aanpak, dat meestal deels door de organisatie zelf wordt ingevuld (bijvoorbeeld met actiehouders en deadlines), moet wél apart worden getoetst.

De vier kerncriteria van een RI&E

De vernieuwde regelgeving benadrukt vier hoofdcriteria waaraan een goede RI&E moet voldoen:

1. Volledigheid

• Alle arbeidsrisico’s, inclusief achterliggende oorzaken, moeten zijn geïnventariseerd.

• Risicobeperkende maatregelen (zowel genomen als geplande) moeten zijn opgenomen.

• Gebruik van gegevens uit verzuimanalyse, arbeidsgezondheidskundig onderzoek (AGO), bedrijfsarts en ongevallenregistraties is vereist.

• Speciale aandacht voor bijzondere groepen medewerkers (zoals jongeren, zwangeren, uitzendkrachten).

• Een juiste risico-inschatting moet zijn gemaakt, inclusief advisering over eventueel aanvullend onderzoek.

• Betrokkenheid van de preventiemedewerker is verplicht en moet zichtbaar zijn in het rapport.

2. Actualiteit

De RI&E moet de huidige werksituatie weerspiegelen, inclusief recente veranderingen zoals nieuwe machines, werkprocessen of gebouwen.

3. Actuele inzichten

De analyse en aanbevelingen moeten gebaseerd zijn op:

• De laatste wet- en regelgeving

• Wetenschappelijke inzichten

• Branchecatalogi en geldende grenswaarden

• De zorgplicht uit artikel 3 van de Arbowet

4. Betrouwbaarheid

• Medewerkers moeten actief zijn betrokken, vooral bij psychosociale risico’s.

• De risico-inschattingen moeten representatief zijn, gebaseerd op gevalideerde methodes.

• De evaluatie van risico’s moet zijn afgezet tegen wettelijke normen.

Eisen aan het Plan van Aanpak

Een RI&E is pas compleet als het Plan van Aanpak SMART en realistisch is. Het moet:

• Maatregelen bevatten die verder gaan dan wettelijke minimumeisen

• Rekening houden met onderliggende oorzaken (niet enkel symptomen)

• De arbeidshygiënische strategie volgen (of gemotiveerd daarvan afwijken)

• Aangeven hoe maatregelen worden geïmplementeerd en door wie

• Een inschatting geven van de verwachte effectiviteit

Prioritering is toegestaan, mits onderbouwd. Cruciaal is dat de actiehouders voldoende mandaat hebben, bij voorkeur op managementniveau.

De rol van de arbokerndeskundige

Gecertificeerde arbodeskundigen – zoals hogere veiligheidskundigen, arbeidshygiënisten en arbeids- en organisatiedeskundigen – moeten hun kennis en vaardigheden aantoonbaar onderhouden. Sinds juli 2022 worden zij getoetst op hun bekwaamheid in:

• De complete systeemanalyse van de RI&E

• Diepgaande beoordeling binnen hun specialisme (scopetoets)

• Advies over maatregelen, beleid en cultuur

• Oordeelsvorming over betrouwbaarheid en volledigheid

Hun toets- en adviesrapport moet duidelijk, overzichtelijk en afgestemd zijn op de lezer. Daarin staat onder meer of wettelijke verplichtingen zijn nageleefd, de scope van de toetsing, en of aanvullend onderzoek nodig is.

Verder kijken dan de symptomen: een praktijkvoorbeeld

Stel: bij een rondgang wordt een nooduitgang geblokkeerd door een kar met materialen. Het symptoom aanpakken (kar verplaatsen) is slechts een tijdelijke oplossing. De werkelijke meerwaarde ligt in het stellen van vragen als:

• Waarom staat de kar daar?

• Weten medewerkers wat de risico’s zijn?

• Is er voldoende opslagruimte?

• Wordt leidinggevenden voldoende verantwoordelijkheid gegeven én gehouden?

Door structureel te kijken naar oorzaken in plaats van symptomen, ontstaat een veel effectiever veiligheidsbeleid – dat bovendien beter voldoet aan de criteria van een volledige RI&E.

Tot slot

De nieuwe toetsingscriteria, gepubliceerd in de Staatscourant op 24 maart 2022 (nr. 7977), helpen werkgevers om risico’s structureel aan te pakken. Ze verhogen het niveau van preventie, betrokkenheid en veiligheid in organisaties. Een RI&E is daarmee niet langer een afvinkoefening, maar een strategisch instrument voor duurzame arbeidsomstandigheden.

Meer weten over hoe wij u kunnen ondersteunen bij een actuele en betrouwbare RI&E? Neem gerust contact met ons op.

Gerelateerde adviesproducten